Podkręcanie komputera: co daje i jak robić to bezpiecznie

Podkręcanie (overclocking) zwiększa częstotliwości procesora, pamięci lub karty graficznej powyżej wartości producenta i zazwyczaj dodaje od kilku do kilkunastu procent wydajności. Najprostszym i najbezpieczniejszym krokiem jest włączenie profilu pamięci XMP lub EXPO. Ręczne podkręcanie procesora i karty graficznej wymaga odpowiednich podzespołów, dobrego chłodzenia i dokładnego testowania stabilności.

Podsumowanie

• Procesory Intel można podkręcać tylko w wersjach z odblokowanym mnożnikiem (oznaczenie K) na płytach z chipsetem serii Z.
• Procesory AMD Ryzen mają odblokowany mnożnik, w praktyce częściej stosuje się jednak automatyczne PBO i Curve Optimizer.
• Kartę graficzną podkręca się programem (np. MSI Afterburner) bez ingerencji w sprzęt.
• Każde podkręcenie należy zweryfikować testem obciążeniowym – niestabilny komputer jest gorszy niż wolniejszy.

Co można podkręcić

Jak duży wpływ ma samo włączenie XMP, pokazuje nasz pomiar w artykule Pamięć operacyjna RAM.

Czego potrzeba do podkręcania

1. Procesor z odblokowanym mnożnikiem: w przypadku Intela modele z oznaczeniem K (KF), w przypadku AMD większość Ryzenów.
2. Odpowiednia płyta główna: w przypadku Intela chipset serii Z, w przypadku AMD płyty z chipsetem B lub X i dobrą sekcją zasilania procesora.
3. Dobre chłodzenie: wydajny cooler powietrzny lub chłodzenie wodne (AIO), dobry przepływ powietrza w obudowie.
4. Dobry zasilacz z zapasem – podkręcone podzespoły pobierają więcej energii. Jak obliczyć moc zasilacza, opisujemy w artykule Jak wybrać zasilacz komputerowy.

Procedura krok po kroku

1. Zaktualizować BIOS i zapisać wartości domyślne.
2. Zmierzyć wydajność i temperatury przed zmianą (np. Cinebench, 3DMark).
3. Zwiększać częstotliwość małymi krokami, napięcie tylko ostrożnie i w granicach zalecanych dla danego procesora.
4. Po każdej zmianie uruchomić test obciążeniowy i obserwować temperatury.
5. Jeśli test się wysypie, wrócić o krok. Ostateczne ustawienie pozostawić w teście obciążeniowym na kilka godzin.

Gdy w PC Praha przygotowywaliśmy podkręcone zestawy gamingowe, sprawdzaliśmy stabilność nieprzerwanym testem obciążeniowym trwającym nawet 12 godzin. Jakie programy nadają się do testowania, znajdą Państwo w artykule Test obciążeniowy komputera.

Undervolting: przeciwieństwo podkręcania, które często opłaca się bardziej

Nowoczesne procesory i karty graficzne pracują fabrycznie blisko swoich limitów. Zamiast zwiększać częstotliwość, często bardziej przydatne jest więc obniżenie napięcia przy tej samej wydajności. Podzespół mniej się wtedy nagrzewa, chłodzenie jest cichsze, a dzięki niższej temperaturze często dłużej utrzymuje wyższe taktowanie. W przypadku AMD służy do tego Curve Optimizer, w przypadku kart graficznych krzywa napięcia i częstotliwości w programie typu MSI Afterburner.

Ryzyka i gwarancja

• Ręczne zwiększanie napięcia skraca żywotność układu i może go uszkodzić.
• Producenci procesorów zazwyczaj nie obejmują gwarancją szkód spowodowanych pracą poza specyfikacją. Warunki należy sprawdzić u konkretnego producenta.
• Niestabilne podkręcenie może uszkodzić dane – przed eksperymentami warto zrobić kopię zapasową ważnych plików.

Podkręcanie koparek ASIC rządzi się własnymi zasadami – omawiamy je w artykule Czy podkręcanie szkodzi ASIC-om?

Co dalej

• Serwis i modernizacja komputerów – czyszczenie, nowa pasta i lepsze chłodzenie to podstawa wyższej wydajności.
• Składanie PC na zamówienie – zestaw z zapasem w zasilaczu i chłodzeniu.