Czym jest blockchain i jak działa

Blockchain to publiczna księga rachunkowa, którą prowadzą jednocześnie tysiące komputerów i do której zapisy są tylko dodawane, a nigdy usuwane. Transakcje grupuje się w bloki, a każdy blok zawiera odcisk (hash) bloku poprzedniego. Bloki tworzą więc łańcuch, w którym nie da się niepostrzeżenie zmienić starszego zapisu, ponieważ zmieniłyby się wszystkie bloki po nim.

Jak działa blockchain: przykład z Bitcoinem

Gdy wysyłają Państwo komuś bitcoina, portfel podpisuje transakcję kluczem prywatnym i rozsyła ją do sieci. Węzły sieci sprawdzają, czy podpis się zgadza i czy monet nikt jeszcze nie wydał. Transakcja czeka następnie, aż któryś z górników umieści ją w bloku.

Blok bitcoina powstaje średnio co 10 minut. Oprócz transakcji zawiera nagłówek z hashem poprzedniego bloku, czasem i liczbą nonce, którą górnicy zmieniają tak długo, aż znajdą hash poniżej wartości docelowej. Kto znajdzie go pierwszy, dodaje blok i otrzymuje nagrodę – dziś 3,125 BTC plus opłaty transakcyjne.

Każdy kolejny blok nad Państwa transakcją to jedno „potwierdzenie”. Giełdy i sklepy zwykle czekają na kilka potwierdzeń, ponieważ z każdym kolejnym blokiem zmiana wstecz jest droższa.

Dlaczego blockchaina nie da się łatwo przepisać

Gdyby ktoś chciał zmienić transakcję w bloku sprzed godziny, w przypadku Bitcoina musiałby ponownie obliczyć ten blok i sześć kolejnych – i dogonić resztę sieci, która w tym czasie pracuje dalej. Wymagałoby to większej mocy obliczeniowej, niż ma cała pozostała sieć razem (tzw. atak 51 %). Cała sieć bitcoina liczy dziś prawie 1 000 EH/s (stan na 18.10.2026), więc w praktyce jest to nierealne.

Bezpieczeństwo nie opiera się więc na zaufaniu do banku czy firmy, ale na tym, że uczciwych górników jest więcej. W sieciach Proof of Stake tę samą rolę pełnią zablokowane monety walidatorów, zob. Proof of Work vs. Proof of Stake.

Czym różnią się blockchainy

Zasada jest taka sama, parametry nie. Czas bloku decyduje o tym, jak szybko przyjdzie pierwsze potwierdzenie i jak często pool otrzymuje nagrody.

Dlaczego jest to ważne dla górników

Górnik to ten, kto przedłuża blockchain. Koparka ASIC nie robi nic innego, jak setki bilionów razy na sekundę próbuje złożyć nagłówek bloku z odpowiednim hashem. Nagroda za blok i częstotliwość bloków bezpośrednio określają, ile przynosi kopanie, a zmiany zasad sieci – na przykład halving – natychmiast odbijają się na zysku.

Blockchain jest też powodem, dla którego poole wysyłają wypłaty dopiero od określonej kwoty: każda transakcja zajmuje miejsce w bloku i kosztuje opłatę. Więcej w artykule wypłaty z poola i minimalne saldo.

Powiązane pojęcia

• Kryptowaluta – co właściwie jest ewidencjonowane w blockchainie.
• Kopanie kryptowalut – jak szczegółowo powstaje nowy blok.
• Proof of Work i Proof of Stake – dwa sposoby, w jakie sieć uzgadnia kolejny blok.

Co dalej

Jeśli interesuje Państwa, jak włączyć się w przedłużanie blockchaina własną maszyną, warto zacząć od artykułu Które kryptowaluty można kopać.

Źródła

• Satoshi Nakamoto: Bitcoin whitepaper
• Bitcoin Developer Guide: Block Chain
• ethereum.org: Blocks