Proof of Work vs. Proof of Stake: różnica i co oznacza dla kopania

Proof of Work i Proof of Stake to dwa sposoby, w jakie sieć kryptowaluty uzgadnia kolejny blok. W Proof of Work (PoW) o bloku decyduje praca obliczeniowa – górnicy z koparkami ASIC zużywają energię elektryczną, a kto pierwszy znajdzie właściwy hash, otrzymuje nagrodę. W Proof of Stake (PoS) kopanie nie istnieje: bloki tworzą walidatorzy, którzy zablokowali (zastakowali) w sieci swoje monety. Dlatego kopanie ASIC dotyczy tylko monet PoW, takich jak Bitcoin, Litecoin czy Kaspa.

W skrócie

• PoW: bezpieczeństwo opłacają energia i sprzęt. Kopie się Bitcoin, Litecoin, Dogecoin, Kaspa, Zcash, Monero i inne.
• PoS: bezpieczeństwo opłacają zablokowane monety. Należą tu Ethereum, Solana czy Cardano.
• Ethereum przeszło z PoW na PoS 15 września 2022 roku (tzw. The Merge). Zużycie energii sieci spadło o około 99,95 %, a kopanie Etheru na kartach graficznych się skończyło.
• Dla właściciela ASIC ważne jest, aby jego moneta pozostała przy PoW. W przypadku Bitcoina zmiana nie jest przewidywana.

Jak działa Proof of Work

Górnik składa blok z oczekujących transakcji, a następnie zmienia jedną liczbę w jego nagłówku, dopóki hash bloku nie wypadnie poniżej wartości docelowej. To czysta loteria z ogromną liczbą prób: Antminer S21++ wykonuje ich 235 bilionów na sekundę. Kto pierwszy odniesie sukces, dodaje blok do blockchaina i otrzymuje nagrodę – w przypadku Bitcoina dziś 3,125 BTC plus opłaty.

Sieć sama dostosowuje trudność tak, aby bloki pojawiały się w regularnym tempie (w Bitcoinie co 10 minut). Gdy przybywa górników, trudność rośnie. Atakujący potrzebowałby więc więcej mocy niż wszyscy uczciwi górnicy razem, co kosztowałoby miliardy w sprzęcie i energii.

Jak działa Proof of Stake

W PoS zamiast obliczeń „stawia się” własne monety. W Ethereum walidatorem zostaje ten, kto zablokuje co najmniej 32 ETH (od aktualizacji Pectra w maju 2025 roku jeden walidator może mieć nawet 2 048 ETH). Sieć co 12 sekund losuje, kto zaproponuje kolejny blok, a pozostali walidatorzy potwierdzają go w głosowaniu.

Za uczciwą pracę walidator otrzymuje nagrodę w ETH. Jeśli oszukuje, na przykład podpisze dwa różne bloki, sieć odbiera mu część zablokowanych monet (tzw. slashing). Moc komputera nie gra tu roli – wystarczy zwykły serwer ze stałym połączeniem.

PoW i PoS w tabeli

Ethereum Merge 2022: co stało się z górnikami

Ethereum przez lata było największą monetą do kopania na kartach graficznych. W PC Praha pierwszy Ether kopano jeszcze na kartach Radeon R7 280 i R9 290. W 2021 roku w tym artykule wątpiliśmy, że do przejścia na PoS rzeczywiście dojdzie – 15 września 2022 roku jednak nastąpiło, a kopanie Etheru z dnia na dzień się skończyło.

Moc kart graficznych przeniosła się na mniejsze monety PoW, głównie na Ethereum Classic, Ravencoin i inne. Ich trudność gwałtownie wzrosła, a przychód z GPU spadł do ułamka wcześniejszego. Aktualny stan pokazuje tabela rentowności kart graficznych.

Dlaczego to ważne dla górników

Koparka ASIC obsługuje tylko jeden algorytm. Jeśli sieć przejdzie na PoS lub zmieni algorytm, urządzenie przestaje być dla niej przydatne i zostają mu tylko inne monety z tym samym algorytmem. Przed zakupem koparki warto więc sprawdzić, jak duża jest sieć, ile innych monet działa na tym samym algorytmie i czy deweloperzy nie planują zmiany. W Bitcoinie, Litecoinie i Dogecoinie PoW jest częścią zasad od początku i przejście nie jest przewidywane.

Powiązane pojęcia

• Które kryptowaluty można kopać – monety PoW według algorytmu.
• Koparka ASIC – sprzęt do Proof of Work.
• Halving – jak w sieciach PoW zmniejsza się nagroda za blok.

Co dalej

Jeśli rozważają Państwo kopanie PoW, proszę porównać aktualne przychody urządzeń w tabeli rentowności koparek ASIC.

Źródła

• ethereum.org: The Merge
• ethereum.org: Proof-of-stake
• EIP-7251: Increase the MAX_EFFECTIVE_BALANCE
• Whitepaper Bitcoina