Jak działa „pump and dump” i dlaczego jest tak niebezpieczny w świecie kryptowalut (CryptoScam #4)

„Pump and dump” to oszukańczy schemat, w którym organizatorzy tanio kupują mało znaną kryptowalutę lub NFT, sztucznie podbijają jej cenę za pomocą promocji, a w momencie największego zainteresowania wszystko sprzedają. Cena następnie gwałtownie spada, a stratę ponoszą ci, którzy kupili najpóźniej. W czwartym odcinku naszej serii wideo CryptoScam pokazujemy, jak działa ten schemat, dlaczego jest tak niebezpieczny i jak go rozpoznać.

Podsumowanie

• Schemat ma trzy fazy: zakup i pompowanie ceny, euforia nowych kupujących, masowa sprzedaż przez organizatorów.
• Celem są zwykle tokeny i NFT o niskim wolumenie obrotu, których cenę łatwo poruszyć.
• Typowym narzędziem jest promocja przez influencerów, youtuberów i grupy w mediach społecznościowych.
• Manipulacja na rynku kryptoaktywów jest w UE zakazana rozporządzeniem MiCA.

Jak działa „pump and dump”

1. Pump (pompowanie) – organizatorzy kupują dużą ilość mało znanego aktywa i zaczynają je głośno promować. Często z pomocą znanych osób lub youtuberów, którzy „polecają” zakup.
2. Faza euforii – publiczność widzi szybki wzrost ceny i dołącza w nadziei na szybki zysk. Każdy nowy zakup podbija cenę jeszcze wyżej.
3. Dump (wyprzedaż) – gdy cena osiąga szczyt, organizatorzy masowo sprzedają. Cena gwałtownie spada, a nowi inwestorzy zostają z dużymi stratami.

Dlaczego to jest tak niebezpieczne

• Manipulacja – schemat wykorzystuje brak informacji i nadzoru na mniejszych rynkach i wzbogaca organizatorów kosztem nowych inwestorów.
• Wysokie ryzyko straty – kto kupi na szczycie, często traci większość zainwestowanych pieniędzy w ciągu kilku minut lub godzin.
• Utrata zaufania – oszustwa psują reputację całego rynku kryptowalut i hamują jego zdrowy rozwój.

Kryptowaluty i NFT

Pump and dump nie ogranicza się tylko do kryptowalut. Coraz częściej pojawia się także na rynku NFT (tokenów niewymiennych). Organizatorzy wykorzystują media i sieci społecznościowe, aby rozpowszechniać swoje komunikaty i przyciągać nowe ofiary.

Rola influencerów i youtuberów

Jednym z powodów, dla których te oszustwa działają, jest promocja ze strony znanych osób o dużym wpływie na swoich odbiorców. Nie każda rekomendacja jest oszustwem, ale warto zachować ostrożność i krytycznie oceniać, kto i dlaczego radzi Państwu zakup – oraz czy nie robi tego za pieniądze.

Jak rozpoznać pump and dump

• Nieznany token nagle rośnie o dziesiątki, a nawet setki procent bez jakiejkolwiek informacji o projekcie.
• Wokół tokena pojawia się nagle mnóstwo postów z hasłami typu „ostatnia szansa” lub „poleci na Księżyc”.
• Zachęca się Państwa do zakupu „natychmiast” i wywiera presję czasu.
• Token ma niski wolumen obrotu, małą kapitalizację rynkową lub jest dostępny tylko na mało znanych giełdach.
• Grupa na Telegramie lub Discordzie obiecuje „sygnały” z ustalonym z góry czasem zakupu.

Podobne wzorce można znaleźć także w innych oszustwach, na przykład w AI tradingu lub przedsprzedaży nieistniejących minerów.

Co na to prawo

W Unii Europejskiej rynek kryptoaktywów reguluje rozporządzenie MiCA, które między innymi zakazuje manipulacji rynkiem i rozpowszechniania wprowadzających w błąd informacji o kryptoaktywach. Organizatorom pump and dump grożą więc sankcje. Pieniędzy, które Państwo w ten sposób stracą, zazwyczaj jednak nie da się odzyskać – najlepszą ochroną jest ostrożność.

Wnioski

Inwestując w kryptowaluty i NFT, warto zachować ostrożność i być dobrze poinformowanym. Pump and dump to tylko jedno z wielu zagrożeń, dlatego należy zwracać uwagę na sygnały ostrzegawcze i przed każdą inwestycją przeprowadzić własną analizę. Szczegóły znajdą Państwo w naszym filmie – a jeśli artykuł okazał się pomocny, prosimy go udostępnić, aby o zagrożeniach dowiedziało się więcej osób.

Co dalej

• Fałszywe portfele programowe – pierwszy odcinek serii CryptoScam.
• Przewodnik po świecie kryptowalut – cykle rynkowe, strategie zakupowe i ryzyka.